🧪 Serwis w wersji beta. Treści generowane i opracowywane automatycznie – nie mają charakteru porady prawnej.

Sąd Najwyższy

Banki nie mogą zaliczać omyłkowych wpłat na poczet wierzytelności klienta

I CSK 334/18Sąd Najwyższywyrok18 lipca 2019Izba Cywilna Wydział I

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, potwierdzając, że zaliczenie omyłkowo wpłaconych środków na poczet wierzytelności posiadacza rachunku – w sytuacji, gdy ten polecił ich zwrot – stanowi czyn niedozwolony sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Co orzekł sąd

Zaliczenie omyłkowej wpłaty na poczet wierzytelności wobec klienta, mimo jego wyraźnego polecenia zwrotu tych środków, jest nadużyciem prawa i naruszeniem zasad współżycia społecznego.

Działanie banku, który świadomie zaspokaja się z nienależnie wpłaconych środków mimo wiedzy o błędzie płatnika, stanowi czyn niedozwolony na podstawie art. 415 k.c.

Sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda (zasada da mihi factum dabo tibi ius), o ile fakty są precyzyjnie określone.

Zmiana kwalifikacji prawnej roszczenia (np. z bezpodstawnego wzbogacenia na czyn niedozwolony) nie narusza zasad procesu, jeśli strona reprezentowana przez pełnomocnika mogła przewidzieć taką zmianę.

Praktyczne wnioski

Bank nie może zaspokoić własnych wierzytelności z pieniędzy, które trafiły na rachunek klienta przez pomyłkę, jeśli klient przyznał, że środki są nienależne i zlecił ich zwrot.

W procesie cywilnym sąd może zmienić podstawę prawną roszczenia, opierając się na przedstawionych faktach, nawet jeśli powód wskazał inny artykuł ustawy.

Właściciel środków traci ich własność z chwilą wpłaty na rachunek bankowy, jednak bank musi reagować na błędy w transakcjach zgodnie z ustawą o usługach płatniczych.

Ryzyka i ograniczenia

Banki ryzykują odpowiedzialnością odszkodowawczą z tytułu czynu niedozwolonego, jeśli zignorują polecenie zwrotu omyłkowo przelanych środków.

Pełnomocnicy procesowi muszą być przygotowani na zmianę kwalifikacji prawnej sprawy przez sąd, gdyż brak uprzedzenia o takiej zmianie nie musi prowadzić do nieważności postępowania.

Dane publikacji

Identyfikator
I CSK 334/18
Status
Published
Jurysdykcja
Polska
Data publikacji
18 lipca 2019

Opracowano na podstawie: