Domniemanie wpisu hipoteki można obalić w procesie o zapłatę

Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.) jest wzruszalne w każdym postępowaniu cywilnym, w którym ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Podważenie domniemania wpisu hipoteki w procesie o zapłatę nie wymaga wszczęcia postępowania na podstawie art. 10 u.k.w.h. (o uzgodnienie treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym).

Wpis hipoteki ma charakter konstytutywny, jednak sam w sobie nie sanuje nieważnej czynności prawnej i zależy od właściwej podstawy materialnoprawnej.

Obalenie domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. polega na wykazaniu nieprawdziwości wniosku domniemania, co nie jest tożsame z usunięciem podstawy domniemania w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

Podważanie domniemania wynikającego z treści księgi wieczystej nie narusza zasady związania sądu mocą rzeczy rozstrzygniętej.

W procesie o zapłatę przeciwko dłużnikowi rzeczowemu można dowodzić, że hipoteka nie powstała lub nie obciąża nieruchomości, mimo że widnieje ona w księdze wieczystej.

Wykazanie braku podstaw materialnoprawnych do powstania hipoteki pozwala na obalenie domniemania wynikającego z wpisu w księdze wieczystej.

Orzeczenie dotyczy wyłącznie hipoteki jako prawa akcesoryjnego i nie rozstrzyga o innych wpisach konstytutywnych.

Rozstrzygnięcie odnosi się do sytuacji, w której hipoteka nigdy nie powstała lub była wadliwa, a nie do przypadków jej wygaśnięcia z mocy prawa (ex lege).