🧪 Serwis w wersji beta. Treści generowane i opracowywane automatycznie – nie mają charakteru porady prawnej.

Sąd Najwyższy

Odpowiedzialność sprawcy niepoczytalnego mimo braku dysproporcji majątkowej

IV CSK 631/18Sąd Najwyższywyrok27 sierpnia 2020Izba Cywilna Wydział IV

Sąd Najwyższy uznał, że w wyjątkowych przypadkach zasady współżycia społecznego wymagają częściowego naprawienia szkody przez sprawcę, nawet jeśli między nim a poszkodowanym nie występuje dysproporcja majątkowa.

Co orzekł sąd

Porównanie stanu majątkowego sprawcy i poszkodowanego jest istotne, ale nie stanowi jedynego kryterium przesądzającego o zasadności zadośćuczynienia na podstawie art. 428 k.c.

Odpowiedzialność sprawcy może zostać uznana mimo braku dysproporcji majątkowej, jeśli inne okoliczności, takie jak drastyczne naruszenie norm postępowania i godzenie w dobra o najwyższej wartości, uzasadniają przerzucenie konsekwencji szkody na sprawcę.

W sytuacjach, gdy zasady współżycia społecznego wymagają uznania odpowiedzialności mimo braku dysproporcji majątkowej, zasadne jest jedynie częściowe naprawienie szkody.

Zadośćuczynienie w takich przypadkach pełni funkcję satysfakcji i wyrazu obciążenia odpowiedzialnością, a nie pełnego wyrównania uszczerbku.

Ryzyko popadnięcia sprawcy w niedostatek nie jest przesłanką wykluczającą przyznanie odszkodowania, gdyż należy je rozpatrywać w kontekście istniejących ograniczeń egzekucji.

Praktyczne wnioski

Przy stosowaniu art. 428 k.c. sąd może wziąć pod uwagę stopień naruszenia norm społecznych, a nie tylko stan konta stron.

Brak majątku sprawcy i jego niska renta nie automatycznie zwalniają go z obowiązku zapłaty zadośćuczynienia, choć mogą wpłynąć na obniżenie jego wysokości.

Ryzyka i ograniczenia

Orzeczenie dotyczy specyficznych sytuacji, w których sprawca nie ponosi winy (np. z powodu niepoczytalności).

Rozstrzygnięcie nie znosi ogólnej zasady, że porównanie stanu majątkowego pozostaje kluczowym elementem oceny zasad współżycia społecznego.

Dane publikacji

Identyfikator
IV CSK 631/18
Status
Published
Jurysdykcja
Polska
Data publikacji
27 sierpnia 2020

Opracowano na podstawie: