Odpowiedzialność sprawcy niepoczytalnego mimo braku dysproporcji majątkowej
Sąd Najwyższy uznał, że w wyjątkowych przypadkach zasady współżycia społecznego wymagają częściowego naprawienia szkody przez sprawcę, nawet jeśli między nim a poszkodowanym nie występuje dysproporcja majątkowa.
Co orzekł sąd
Porównanie stanu majątkowego sprawcy i poszkodowanego jest istotne, ale nie stanowi jedynego kryterium przesądzającego o zasadności zadośćuczynienia na podstawie art. 428 k.c.
Odpowiedzialność sprawcy może zostać uznana mimo braku dysproporcji majątkowej, jeśli inne okoliczności, takie jak drastyczne naruszenie norm postępowania i godzenie w dobra o najwyższej wartości, uzasadniają przerzucenie konsekwencji szkody na sprawcę.
W sytuacjach, gdy zasady współżycia społecznego wymagają uznania odpowiedzialności mimo braku dysproporcji majątkowej, zasadne jest jedynie częściowe naprawienie szkody.
Zadośćuczynienie w takich przypadkach pełni funkcję satysfakcji i wyrazu obciążenia odpowiedzialnością, a nie pełnego wyrównania uszczerbku.
Ryzyko popadnięcia sprawcy w niedostatek nie jest przesłanką wykluczającą przyznanie odszkodowania, gdyż należy je rozpatrywać w kontekście istniejących ograniczeń egzekucji.
Praktyczne wnioski
Przy stosowaniu art. 428 k.c. sąd może wziąć pod uwagę stopień naruszenia norm społecznych, a nie tylko stan konta stron.
Brak majątku sprawcy i jego niska renta nie automatycznie zwalniają go z obowiązku zapłaty zadośćuczynienia, choć mogą wpłynąć na obniżenie jego wysokości.
Ryzyka i ograniczenia
Orzeczenie dotyczy specyficznych sytuacji, w których sprawca nie ponosi winy (np. z powodu niepoczytalności).
Rozstrzygnięcie nie znosi ogólnej zasady, że porównanie stanu majątkowego pozostaje kluczowym elementem oceny zasad współżycia społecznego.
Dane publikacji
- Identyfikator
- IV CSK 631/18
- Status
- Published
- Jurysdykcja
- Polska
- Data publikacji
- 27 sierpnia 2020